Cách nay khoảng 50 vạn năm đã có sự xuất hiện của người vượn trên lãnh thổ Việt Nam. Họ đã để lại dấu tích ở các hang Thẩm Khuyên, Thẩm Hai (Lạng Sơn), Thẩm Ồm (Nghệ An), hang Hùm (Yên Bái). Theo thời gian, người vượn cổ đã có những bước tiến hóa và thời kì thượng cổ này được chia thành 02 giai đoạn chính:
Thời kì đồ đá ở Việt Nam: Mở đầu cách nay khoảng 30 vạn năm và kết thúc vào khoảng cách nay 5 ngàn năm với các nền văn hóa tiêu biểu sau:
- Đồ đá cũ: Chấm dứt cách nay khoảng trên 10.000 năm. Hai nền văn hóa đồ đá cũ nổi bật nhất là Núi Đọ (Thanh Hóa) và Sơn Vi (Phú Thọ).
- Đồ đá giữa: Bao hàm toàn bộ lịch sử phát triển nền văn hóa Hòa Bình, mở đầu cách nay khoảng trên một vạn năm và kết thúc cách nay gần một vạn năm. Cũng có người gọi văn hóa Hòa Bình là văn hóa đồ đá mới trước gốm.
- Đồ đá mới: Cách nay khoảng gần một vạn năm và kết thúc cách nay khoảng 5.000 năm với các nền văn hóa sau:
- Văn hóa Bắc Sơn (Lạng Sơn)
- Văn hóa Quỳnh Văn (Nghệ An)
- Văn hóa Phùng Nguyên (Phú Thọ) là đỉnh cao tột cùng của thời kì đồ đá và là sơ kì của thời đại đồ đồng.
Thời kì đồ đồng ở Việt Nam: Kéo dài trong khoảng hơn 1.000 năm và chia thành 03 giai đoạn chính
- Sơ kỳ: Văn hóa Phùng Nguyên (Phú Thọ) cách nay khoảng 4.000 năm.
- Trung kỳ: Văn hóa Đồng Đậu (Phú Thọ) cách nay khoảng 3.500 năm.
- Hậu kỳ: Văn hóa Gò Mun (Phú Thọ) cách nay khoảng 3.000 năm.
Đỉnh cao tột cùng thời kì đồ đồng ở Việt Nam là văn hóa Đông Sơn (Thanh Hóa) có niên đại cách nay khoảng 2.500 năm.
Tổng hợp (Theo Lichsuvn)
