Khi Ngô Quyền mất, Dương Tam Kha cướp ngôi nhà Ngô đã gây ra cảnh bất phục ở khắp nơi. Từ đó, giặc giã nổi lên như ong, mỗi thủ lĩnh chiếm giữ một vùng đất rồi đem quân đánh chiếm lẫn nhau gây ra cảnh hỗn chiến kéo dài gần 20 năm.
Năm 965, Ngô Xương Xí (con trai của Ngô Xương Ngập) nối nghiệp lên làm vua nhưng thế lực ngày càng yếu. Từ năm 966 hình thành cục diện 12 sứ quân, gồm:
1.Ngô Xương Xí, giữ đất Bình Kiều (Nông Cống - Thanh Hóa).
2.Đỗ Cảnh Thạc, giữ Đỗ Động Giang (Thanh Oai - Hà Tây).
3.Trần Lãm, giữ Bố Hải Khẩu (Thái Bình), tự xưng là Trần Minh Công.
4.Kiều Công Hãn giữ Phong Châu (Phú Thọ), tự xưng là Kiều Tam Chế.
5.Nguyễn Khoan, giữ Tam Đái (Vĩnh Tường, Vĩnh Phúc), tự xưng là Nguyễn Thái Bình,
6.Ngô Nhật Khánh, giữ Đường Lâm (Hà Tây), tự xưng là Ngô Lãm Công.
7.Lý Khuê, giữ đất Siêu Loại (Bắc Ninh), tự xưng là Lỹ Lãng Công.
8.Nguyễn Thủ Tiệp, giữ Tiên Sơn (Bắc Ninh), tự xưng là Nguyễn Lệnh Công.
9.Lữ Đường, giữ Tế Giang (Văn Giang, Hưng Yên), tự xưng là Lữ Tá Công.
10.Nguyễn Siêu, giữ Tây Phù Liệt (Thanh Trì, Hà Nội), tự xưng là Nguyễn Hữu Công.
11.Kiều Thuận, giữ Hởi Hồ (Cẩm Khê, Phú Thọ), tự xưng là Kiều Lệnh Công.
12.Phạm Bạch Hổ, giữ Đằng Châu (Hưng Yên), xưng là Phạm Phòng Át.
Sự loạn quân đánh chiếm lẫn nhau giữa 12 thế lực quân phiệt cát cứ khiến cho đời sống nhân dân vô cùng cực khổ. Sau khi Trần Lãm chết, Đinh Bộ Lĩnh được trao quyền. Nhờ trí thông minh, có khí phách và có tài thao lược, thấy nhân dân khổ sở vì loạn lạc, ông dựng cờ khởi nghĩa, dẹp xong loạn thập nhị sứ quân, quy giang sơn về một mối, lập nền độc lập mới của nhà Đinh.
(Tổng hợp)
