Có đường sông thuận lợi nối với các vùng lân cận, như cảng biển Hải Phòng và các trung tâm kinh tế lớn ở miền Bắc, nên Bắc Ninh có tiềm năng kinh tế và văn hoá phong phú, đậm đà bản sắc dân tộc. Địa hình Bắc Ninh tương đối bằng phẳng. Tuy dốc từ bắc xuống nam và từ tây sang đông, nhưng độ dốc không lớn. Vùng đồng bằng chiếm gần hết diện tích tự nhiên toàn tỉnh, có độ cao phổ biến 3 - 7m so với mặt biển. Do được bồi đắp bởi các sông lớn như sông Đuống, sông Cầu, sông Thái Bình nên vùng đồng bằng chủ yếu là đất phù sa màu mỡ. Vùng gò đồi trung du chỉ chiếm 0,5% diện tích tự nhiên và phần lớn là đồi núi thấp, cao nhất là núi Hàm Long 171m.

Miền đất Kinh Bắc xưa là vùng đất địa linh nhân kiệt, quê hương của Kinh Dương Vương, Lý Bát Đế nơi hội tụ của kho tàng văn hoá dân gian. Có nhiều công trình văn hoá nghệ thuật đặc sắc với những làn điệu dân ca quan họ trữ tình đằm thắm, dòng nghệ thuật tạo hình, tranh dân gian Đông Hồ nổi tiếng với bạn bè trong và ngoài nước. Theo các kết quả nghiên cứu khảo cổ học thì dấu vết còn lại của đô thị cổ Luy Lâu đã chứng minh Bắc Ninh từng là một trong những đô thị cổ, một trung tâm thương mại khá phồn thịnh của người Việt từ thế kỷ thứ 2 đến thế kỷ thứ 10. Là vùng đất đạo Phật sớm xâm nhập ngay từ những năm đầu công nguyên.

Bắc Ninh còn là vùng đất hội tụ nhiều dấu tích văn hóa và tôn giáo lớn, vùng đất hình thành nhiều huyền thoại đi vào tâm linh cư dân người Việt., là nơi sản sinh ra vương triều Lý - một triều đại khai mở nền văn minh Đại Việt rực rỡ trong suốt 200 năm. Là quê hương của những làn điệu dân ca Quan họ đặc sắc, mang đậm bản sắc trữ tình Bắc bộ